Çocuk diş hekimliği, süt dişlerinin takibi ile zamanında süt dişlerine yapılacak diş dolgusu, kanal tedavisi veya yer tutucuya ihtiyaç olmadan kalıcı dişleri korumayı hedefler.
“Pedo” çocuk, “donti” diş hekimliği kelimelerinin Latince karşılığıdır.
Çocuk diş hekimi; 0–16 yaş arası çocukların ağız ve diş bakımını, gerekli tedavileri eğlenceli, travmasız ve çocuğun diliyle anlatan ve uygulayan diş hekimidir.
Süt dişleri, çocukların ağız sağlığı ve çene gelişiminde kritik bir rol oynar. Çiğneme ve konuşma fonksiyonunda doğrudan görevli olan süt dişleri, genel ağız sağlığı açısından büyük önem taşır. Süt dişindeki bir çürük tedavi edilmediğinde enfeksiyona neden olabilir ve alttaki daimi dişe zarar verebilir.
Süt dişlerinin bir diğer önemli görevi rehberlik etmeleridir. Kalıcı dişlerin doğru pozisyonda ve doğru zamanda çıkmasını sağlarlar. Süt dişlerinin erken kaybedildiği durumlarda, kalıcı dişlerin çıkacağı alan bozulur ve ileride diş çapraşıklıkları oluşabilir.
Süt dişleri, çocukların sosyal ve psikolojik gelişimi açısından da önemlidir. Sağlıklı ve güzel dişlere sahip olan çocuklar, sosyal ortamlarda daha özgüvenli olur.
Tüm bu nedenlerden dolayı süt dişleri de tedavi edilmelidir. Özellikle 2–6 yaş arası dönemde, beslenme ve fırçalama alışkanlıklarının tam gelişmemiş olduğu ve süt dişlerinin 11–12 yaşına kadar ağızda kalacağı düşünüldüğünde; kanal tedavisi, çekim veya amputasyon gibi radikal işlemlere gerek kalmadan, basit ve kontrollü tedavilerin zamanında yapılması büyük önem taşır.
Çocuk diş hekimliğinin yetişkin diş hekimliği uygulamalarından en büyük farkı, koruyucu tedavilerin çok daha büyük önem taşımasıdır.
Bebek 6–8 aylıkken (ilk dişler ağızda görüldüğünde) ağız temizliği başlamalıdır. Sabah kahvaltısından sonra ve gece yatmadan önce, dişlerin en azından çiğneme yüzeyleri temiz bir tülbent veya gazlı bez ıslatılarak silinmelidir.
Diş fırçası kullanımına, arka dişlerin çıkmasıyla birlikte (ortalama 2,5–3 yaş civarında) başlanması uygundur.
Okul öncesi çocuklarda belirli bir diş fırçalama tekniğini uygulatmak zordur. Bu dönemde önemli olan çocuğa diş fırçalama alışkanlığı kazandırmaktır. Çocuklar genellikle dişlerin görünen ve kolay ulaşılan yüzeylerini fırçalar. Oysa çürüklerin önlenmesi için ara yüzler ve çiğneyici yüzeylerin iyi temizlenmesi gerekir. Bu nedenle fırçalama sonrası anne-baba kontrolü faydalıdır.
Çocuğun ağız yapısına uygun, yumuşak ve naylon kıllardan üretilmiş diş fırçaları kullanılmalıdır. Sert fırçalar dişleri aşındırabileceği için tercih edilmemelidir. Fırça kılları aşındığında (ortalama 6 ayda bir) mutlaka değiştirilmelidir.
Sabah kahvaltısı sonrası ve gece yatmadan önce, günde iki kez yapılan üçer dakikalık etkili fırçalama yeterlidir. Diş fırçalama alışkanlığı da diğer alışkanlıklar gibi çocukluk döneminde kazanılır.
Süt dişlerinin bakımı, kalıcı dişler kadar önemlidir. Çürük süt dişleri çocuğa ağrı, çiğneme zorluğu ve estetik sorunlar yaşatabilir. Bu durum yalnızca beslenmeyi değil, çocuğun sosyal yaşamını ve özgüvenini de olumsuz etkileyebilir.
Ayrıca çürüğün ilerlemesi diş kökü ucunda iltihap oluşmasına yol açabilir. Bu iltihap çocuğun genel sağlığını etkileyebileceği gibi, süt dişi kökü altında bulunan kalıcı dişe de zarar verebilir. Erken yaşta çekilen süt dişleri, kalıcı dişlerin çarpık çıkmasına ve ileride ortodontik tedavi gereksinimine neden olabilir.